ย่านาง

ชื่อวิทยาศาสตร์   Tiliacora triandra (Coleber.) Diels
วงศ์    MENISPERMACEAE
ชื่อสามัญ                         
ชื่ออื่น  จ้อยนาง เถาวัลย์ เขียว  เถาย่านาง เถาหญ้านาง เครือย่านาง ใบย่านาง ปู่ย่านาง ปู่เจ้าเขาเขียว ขันยอ แฮนกึม
ประเภทไม้  ไม้เถาเลื้อย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
         ต้น  เป็นไม้เถาเลื้อยลักษณะเป็นเถาขนาดเล็ก อายุยืนยาวพันขึ้นไปตามต้นไม้หรือตามกิ่งไม้ เถาอ่อนสีเขียวมีขนอ่อนปกคลุม เมื่อแก่เป็นสีดำคล้ำผิวค่อนข้างเรียบ
         ใบ  ใบเดี่ยวออกติดกับลำต้นแบบสลับ รูปร่างคล้ายรูปไข่หรือรูปไข่ขอบขนานค่อนข้างหนา ปลายใบเรียบแหลม ใบยาว 5-10 ซม. กว้าง 2-4 ซม. ขอบใบเรียบ ก้านใบยาว 1 ซม. ผิวใบเป็นสีเขียวเข้มเป็นมัน 
         ดอก   ดอกช่อออกตามซอกโคนก้านใบเป็นพวงเล็กๆ หรือเป็นช่อยาว 2-5 ซม. ช่อหนึ่งๆ มีดอกขนาดเล็กสีเหลือง 3-5 ดอก มีขนาดโตกว่าเมล็ดงาเล็กน้อย ดอกแยกเพศอยู่คนละต้นไม่มีกลีบดอก
         ผล   กลมรีขนาดเล็กหรือผลโตเท่ากับผลมะแว้งสีเขียว เมื่อผลแก่จัดเป็นสีเหลืองอมแดงหรือสีแดงและกลายเป็นสีดำ
แหล่งที่พบ   ป่าดงดิบและป่าโปร่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคอื่นๆ
ประโยชน์และความสำคัญ  ราก แก้ไข้ ใบ คั้นเอาน้ำแกงกับหน่อให้ทำให้จืดไม่ขม หรือทั้งใบต้มกับหน่อไม้ทำให้หน่อไม้จืดไม่ขม น้ำคั้นจากใบใช้ประกอบอาหารได้หลายชนิด โดยเฉพาะแกงประเภทต่าง ๆ เป็นที่น่าสังเกตว่าคนอีสานไม่มีข้อห้ามในการกินหน่อไม้ในคนที่อายุ ซึ่งแตกต่างจากทางภาคอื่น ๆที่มีข้อห้ามในการบริโภคหน่อไม้เมื่อมีอายุมากขึ้น ซึ่งเชื่อกันว่าหน่อไม้มีผลทำให้ปวดข้อ แต่คนอีสานมีวัฒนธรรมการกินหน่อไม้คู่กับย่านางเสมอ จึงไม่มีปัญหาเหมือนการกินหน่อไม้ของคนภาคอื่น ๆ