องค์ประกอบของการออกแบบ

องค์ประกอบของการออกแบบ

ทฤษฎีพื้นฐานของศิลปะ
เส้น (Line)
            เส้น (Line) เป็นส่วนประกอบที่เกิดจากการลาก การขีด การเสก็ตช์ ด้วยดินสอ หรือปากกา หรือเส้นที่เกิดจากการใช้สีด้วยวิธีต่างๆ เพื่อให้เกิดเป็นรอยบนพื้นระนาบ เช่น การเป่า การป้ายปาด การเท การพ่น ฯลฯ รวมถึงเส้นในรูปต่างๆ เช่น เส้นของโครงสร้างสะพาน เส้นในโครงสร้างของอาคาร สิ่งก่อสร้าง เส้นในรูปทรงของประติมากรรม เป็นต้น คุณสมบัติของเส้นที่มีต่อศิลปกรรมต่างๆ มีดังนี้
 เส้นที่ให้ความรู้สึก
           เส้นดิ่ง (Vertical line) ให้ความรู้สึกสง่า เที่ยงตรง ความมีระเบียบ มั่นคง แข็งแรง มีความสูง ยุติธรรม
          เส้นนอน (Horizontal line) ให้ความรู้สึกสงบ ความนิ่งเฉย ความรู้สึกเป็นฐาน ความรู้สึกต่ำ
          เส้นเฉียง (Diagonal line) ให้ความรู้สึกไม่มั่นคง กำลังจะล้ม ไม่มีความสมดุล การไม่อยู่นิ่ง การเคลื่อนไหว อันตราย ห้าม
          เส้นโค้ง (Curves line) ให้ความรู้สึกอ่อนหวาน อ่อนน้อม ความไม่แน่นอน การเคลื่อนไหวที่ละมุนละไม ความร่าเริง
          เส้นขาด (Broken line, Dots line) ให้ความรู้สึกแตกแยก ความตื่นเต้น ความสับสน ความไม่เป็นระเบียบ
          เส้นหยัก (Zigzag line) ให้ความรู้สึกเคลื่อนไหว ตื่นเต้น ไม่เป็นระเบียบ
 อย่างไรก็ตาม ความรู้สึกของเส้นพวกนี้อาจเปลี่ยนแปลงตามลักษณะของงาน สภาพแวดล้อม หรืออาจเปลี่ยนแปลงไปตามลักษณะการมองเห็นของมนุษย์
         - เส้นเมื่อนำมาประกอบกันทำให้เกิดรูปร่าง รูปทรงต่างๆขึ้น เช่น รูปคน รูปสัตว์ รูปดอกไม้ รูปเรขาคณิต รูปตามจินตนาการ ฯลฯ
        - เส้นทำให้เกิดลักษณะผิวแตกต่างกัน แสดงถึงความหมาย หรือรายละเอียดของพื้นผิว แสดงถึงน้ำหนักอ่อนแก่ของพื้นผิวในภาพ
        - เส้นทำให้เกิดทิศทางการเคลื่อนไหวต่างๆ
        - เส้นเมื่อประกอบกันทำให้เกิดลวดลาย (Pattern) ต่างๆ

รูปร่าง, รูปทรง (Shape, Form)

รูปร่าง มีลักษณะ 2 มิติ มีผิวแบนราบ ไม่มีปริมาตร
      รูปทรง มีลักษณะ 3 มิติ มีปริมาตร มีมวล (Mass)
มีน้ำหนักและกินเนื้อที่ สามารถมองเห็นได้ทั้งทางกว้าง ยาว และมีความหนาหรือลึก เช่น รูปทรงของคน ของรถยนต์ รูปทรงของเครื่องบิน ฯลฯ อาจเปรียบเทียบความแตกต่างของรูปร่างกับรูปทรงได้ดังนี้ การลากเส้นให้เกิดรูปทรงกลมบนกระดาษ รูปวงกลมที่เกิดจากการวาด คือ รูปร่าง แต่ทรงกลมของลูกฟุตบอลคือ รูปทรง รูปทรงอาจแบ่งได้ตามลักษณะการเกิดขึ้นได้ดังนี้
   ก. รูปทรงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ได้แก่ รูปทรงของคน สัตว์ ต้นไม้ดอกไม้ ภูเขา เป็นต้น
   ข. รูปทรงที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ 
    - รูปทรงเรขาคณิต (Geometric form)
    - รูปทรงเหมือนจริงหรือรูปทรงที่เลียนแบบจากธรรมชาติ
(Organic form)
    - รูปทรงอิสระ (Free from)
    - รูปทรงตัดทอนดัดแปลง
    - รูปทรงบิดเบี้ยวให้ผิดไปจากความเป็นจริง
    - รูปสัญลักษณ์

ลักษณะผิว (Texture)

ลักษณะผิว (Texture)
       วัตถุแต่ละชนิดจะมีพื้นผิวภายนอกแตกต่างกัน  วัตถุบางชนิดมีผิวหยาบด้าน ขรุขระ บางชนิดมีผิวราบเรียบเป็นมันวาว ลักษณะผิวต่างๆเหล่านี้ จะทำให้เกิดความรู้สึกทางกายสัมผัสและจักษุสัมผัส ดังนั้น การเลือกใช้หรือการตกแต่งพื้นผิวอย่างถูกต้องเหมาะสมจะช่วยให้ศิลปกรรมนั้นๆ มีคุณค่าทางสุนทรียภาพและคุณค่าด้านหน้าที่ใช้สอยได้ดีขึ้น

ความรู้สึกเกี่ยวกับลักษณะผิว
    - ลักษณะผิวให้ความรู้สึกเกี่ยวกับน้ำหนักได้ เช่น ผิวหยาบ ขรุขระ จะให้ความรู้สึกหนักกว่าผิวเรียบ
    - ลักษณะผิวให้ความรู้สึกเกี่ยวกับความแข็งแรง ผิวหยาบ ขรุขระ จะให้ความรู้สึกแข็งแรงกว่าผิวเรียบ เช่น ส่วนฐานหรือเสาของอาคารหากใช้ผิวหยาบขรุขระจะช่วยให้ดูรู้สึกแข็งแรงยิ่งขึ้น
    - ลักษณะผิวจะช่วยสร้างความรู้สึกสนใจได้ เช่น ผิวเรียบเป็นมันสะท้อนจะรู้สึกน่าสนใจกว่าผิวหยาบ
    - ลักษณะผิวให้ความรู้สึกเกี่ยวกับความสะดวกสบายและความปลอดภัย เช่น ผิวเรียบในสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ จะทำให้รู้สึกน่าใช้และปลอดภัยกว่าผิวหยาบ
    - ลักษณะผิวให้ความรู้สึกระยะใกล้ได้ เช่น ผิวหยาบ จะให้ความรู้สึกใกล้กว่าผิวละเอียด หรือผิวเรียบ
    - ลักษณะผิวใกล้เคียงกันกลมกลืนกัน
    - ลักษณะผิวต่างกันตัดกัน

บริเวณว่าง (Space)                                                                         

บริเวณว่าง (Space)  
             บางทีเรียกว่าพื้นที่ว่างหรือช่องว่าง การใช้บริเวณว่างในงานศิลปกรรมต่างๆ จะมีความแตกต่างกัน เช่น ในการประดิษฐ์ตัวอักษร การจัดบริเวณว่างหรือการจัดช่องไฟระหว่างตัวอักษรให้มีความพอเหมาะ จะช่วยให้ดูมีความระเบียบและงดงาม ส่วนบริเวณว่างในงานสถาปัตยกรรม ก็คือที่ว่างภายในตัวอาคารและช่องว่างระหว่างสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ซึ่งเป็นบริเวณว่างที่มุ่งประโยชน์ใช้สอยและความงามควบคู่กันไป เป็นต้น
ความรู้สึกเกี่ยวกับบริเวณที่ว่าง
     - บริเวณว่างให้ความรู้สึกเป็นระเบียบ
     - บริเวณว่างให้ความรู้สึกเกี่ยวกับความกว้าง
     - บริเวณว่างให้ความรู้สึกเบา
     - บริเวณว่างช่วยลดความรู้สึกสับสนยุ่งเหยิงและวุ่นวาย